Nu de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) bijna volledig is ondergebracht bij de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG), worden ook de magazines IDee Magazine en LAA Magazine samengevoegd. Actuele informatie en praktijkverhalen over LAA krijgen een plek in IDee Magazine. Een goed moment om samen met Fred Jacob, directeur Uitvoering, stil te staan bij de ontwikkeling van LAA. “Ik omarm dit prachtige kwaliteitsinstrument.”

LAA was net lekker op streek toen in maart 2020 corona een streep zette door veel risicogerichte huisbezoeken. Bezoeken die in 50% van de gevallen zinvolle informatie opleverden en waarmee onjuistheden in de Basisregistratie Personen (BRP) gecorrigeerd konden worden. “Ondanks de lastige omstandigheden vanwege de pandemie en een interne transitie hebben we de afgelopen anderhalf jaar mooie resultaten geboekt”, zegt Jacob. “Dankzij de inzet van alle betrokkenen. Ik zie een enorme gedrevenheid om de adreskwaliteit écht te verbeteren. Alle partijen blijven de verbinding zoeken, hoe lastig dat soms ook is.”

"Ik wil om te beginnen iedereen daarvoor bedanken."

Enorme stimulans

LAA is volwassen geworden, schreven we al eerder. Begonnen als project binnen ICTU werd de aanpak om te werken aan betere adreskwaliteit in 2019 al grotendeels ondergebracht bij RvIG. Een belangrijke stap voor de rijksdienst. “LAA is een enorme stimulans om maatwerk te leveren en de registratie te verbeteren. Dat is voor RvIG op onderdelen nieuw. De kwaliteit van de BRP is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Met LAA ondersteunt de rijksoverheid daar nadrukkelijker bij.” Er rest nu nog één stap naar volledige wasdom: de juridische grondslag. Jacob: “Afhankelijk van de behandeling in het parlement is vanaf 1 januari 2022 wettelijk geregeld hoe we gegevens mogen gebruiken en uitwisselen, en dat we informatie uit verschillende bronnen kunnen koppelen aan de BRP.” 

Vertrouwen

Het succes van LAA zit ’m in de multidisciplinaire aanpak. Ministeries, gemeenten en uitvoeringsinstanties: vanuit verschillende disciplines wordt op basis van gelijkwaardigheid gewerkt aan het verhogen van de adreskwaliteit. Jacob:

“Samenwerking, samenwerking, samenwerking. Dat is de sleutel. Daarbij spelen elementen als elkaar kennen, elkaar vertrouwen, elkaar weten te vinden. Dat lukt steeds beter. Het op orde krijgen van de BRP is een gezamenlijke verantwoordelijkheid geworden. Driehonderd gemeenten hebben zich al aangesloten en doen mee. Ook bínnen die gemeenten heeft LAA gezorgd voor verbinding tussen Burgerzaken en andere gemeentelijke afdelingen. De noodzaak van een goede adresregistratie wordt steeds breder ingezien.”

Die noodzaak blijven uitleggen is ook een belangrijke opdracht, vindt Jacob. “Een burger moet erop kunnen vertrouwen dat onze gegevens kloppen. Er zijn zoveel instanties die gebruik maken van de BRP! Het is de basis voor toeslagen, uitkeringen of hulpverlening. Maar denk ook aan de brieven voor vaccinatie die goed terecht moeten komen of stembiljetten.”

Maatschappelijk relevant

De afgelopen jaren zijn binnen LAA steeds meer signalen en risicoprofielen ontwikkeld. Zoals rond veelverhuizers, overbewoning en post onbestelbaar retour. Alle betrokken instanties geven dit soort signalen nu door aan het digitale Informatie Knooppunt (IKP). Na analyse gaat het signaal naar de gemeenten die vervolgens risicogericht adresonderzoek kunnen doen. Jacob: “Het aantal adresbezoeken is - voor de coronacrisis - flink toegenomen. Altijd met een goede reden. We moeten samen met gemeenten onnodig onderzoek zoveel mogelijk voorkomen, in het belang van de burger.”

‘We kunnen de positieve maatschappelijke effecten nog veel meer een podium geven’

Gemiddeld brengt de helft van de huisbezoeken een afwijking in de BRP aan het licht. Het gaat daarbij zeker niet alleen om zaken als woonfraude of onrechtmatige onderhuur. Verhuisde studenten, onwetendheid over inschrijving, situaties waar zorg nodig is, slechte huisvesting van arbeidsmigranten: er komt van alles aan het licht. Jacob: “LAA gaat inmiddels om zoveel meer dan de kwaliteit van de registratie alleen. Juist die maatschappelijke relevantie maakt het wat mij betreft zinvol en leuk, wat zeg ik, noodzakelijk! Ik denk dat we die maatschappelijke effecten van ons kwaliteitsinstrument nog veel meer een podium kunnen geven.”

Algoritmes

LAA past helemaal in de discussie over de rol van de overheid en het werken aan kwaliteit en transparantie. Signalen combineren, risicoprofielen aanmaken, werken met algoritmes: het kan gevaarlijk terrein zijn. “Maar dat hoeft niet”, zegt Jacob. “Als je als overheid maar open uitlegt wat je doet. We houden ons aan alle regels van privacy en de AVG en zoeken alleen naar aanvaardbare algoritmes. We vinden het bijvoorbeeld niet direct logisch dat er 25 mensen op 50m2 wonen. Dat RvIG het verantwoord gebruik van gegevens, transparantie en uitlegbaarheid erg belangrijk vindt, blijkt bijvoorbeeld ook aan onze deelname aan de Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA). Lees meer hierover in het uitgebreide artikel over dit onderwerp in dit magazine. De komende tijd zal blijken wat de follow-up van de Toeslagenaffaire voor onze algoritmes betekent en hoe een nieuw kabinet hiermee omgaat.”

Afstemming beleid en praktijk

Ondertussen heeft RvIG nog een half jaar de tijd om de transitie te voltooien. Daarvoor is onder andere een nieuwe governance vastgesteld. Zo komt er één keer per jaar een overleg tussen alle betrokken departementen en twee à drie keer per jaar een directeurenoverleg met afnemers en gemeenten. “Afstemming tussen beleid en praktijk zal daarin belangrijk zijn”, zegt Jacob.

Verder gaat alle aandacht de komende maanden uit naar het inrichten van technische voorzieningen, het voorbereiden van de wet- en regelgeving en de overdracht van ICTU-dossiers naar RvIG. We zijn al druk bezig met het inrichten van onze eigen infrastructuur. Ik hoop dat gemeenten en andere partners zo weinig mogelijk van die overgang merken.”

Sluit je aan!

Wat je wél gaat merken is het opgaan van LAA Magazine in IDee Magazine; een logische stap in de samenvoeging. “Het is mooi dat we, nu LAA een vast onderdeel is binnen RvIG, alles in 1 magazine kunnen aanbieden”, zegt Jacob. “En natuurlijk blijft LAA ook onderdeel van de communicatie via nieuwsbrieven, rapportages, Pleio en sociale media. Uiteraard blijven we graag in gesprek met de gemeenten en afnemers en staan we open voor ideeën of vragen. Ook de laatste gemeenten die nog niet meedoen zijn welkom om samen met elkaar de kwaliteit van adresregistratie nog verder te verbeteren. Sluit je aan!”