Zoek de samenwerking op! Die boodschap keerde dinsdag 8 juni met enige regelmaat terug tijdens de talkshow van Studio BRP, georganiseerd door de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG). Maar liefst 600 mensen volgden de livestream waarin ze werden bijgepraat over het thema adreskwaliteit. Met veel goede voorbeelden en praktische tips. “Interessant, nuttig en inspirerend”, luidden dan ook de reacties.

Staatssecretaris Raymond Knops: ‘Laten we de mens blijven zien’

“De afgelopen jaren hebben we met LAA veel bereikt. Ik vind het ongelooflijk knap dat u, ook in coronatijd, overal in Nederland de adreskwaliteit verbetert. We zijn echt op de goede weg, maar laten we elkaar ook scherp houden. Er schuilt een risico in dat we systemen leidend maken. Ook bij adreskwaliteit is de menselijke maat cruciaal. Laten we achter de voordeur altijd de mens blijven zien.”

Briefadres

Centraal in de talkshow staan twee tafelgesprekken. In het eerste spreekt gespreksleider Anouschka Laheij met vier gasten over het briefadres voor mensen zonder woonadres. Dat kan het adres van een andere persoon zijn, een verpleeghuisinstelling of het adres van de gemeente. Aanvragers zijn bijvoorbeeld gepensioneerden met een huis in Spanje of iemand die met een camper de wereld rondreist, maar ook dak- en thuislozen en verpleeghuisbewoners. Dankzij het briefadres kan de gemeenten contact houden met deze burgers. Chantal Smit, medewerker Burgerzaken gemeente Langedijk & Heerhugowaard: “Een briefadres kan zeker nodig zijn, maar tegelijkertijd moet je altijd in je achterhoofd houden dat er ook mensen zijn die misbruik maken van de situatie.” 

Het aantal aanvragen voor briefadressen neemt iets toe, constateert Petra Kuperus, kwaliteitsmedewerker Burgerzaken gemeente Leeuwarden. “Steeds meer mensen dreigen tussen wal en schip te vallen en er is steeds meer krapte op de woningmarkt.” De druk op gemeenten zal ook toenemen als de nieuwe verzamelwet BRP wordt aangenomen. Daarin worden gemeenten verplicht het briefadres toe te kennen aan iedereen zonder vaste woon- of verblijfplaats.

Persoonlijk gesprek

Bij de gemeente Bernheze staat de menselijke maat centraal in de procedure. Lies van Berkel, medewerker Burgerzaken: “We kijken altijd verder dan de aanvraag. Is er sociale ondersteuning, schuldhulpverlening of Wmo-zorg nodig?” Ook binnen de afdeling Burgerzaken van gemeente Langedijk & Heerhugowaard geldt de menselijke maat. Smit: “We voeren altijd een persoonlijk gesprek aan de balie of telefonisch. Dat is écht nodig. Contact houden met de burger is het allerbelangrijkste.”
Alice Sonne, onderzoeker bij Ombudsman metropoolregio Amsterdam, ziet de aanvraag van een briefadres als een 'early warning': “Zorg daarom dat je er vroeg bij bent. Voor grote gemeenten is dat nog een hele uitdaging. Zij doen vaak nog veel digitaal en hebben minder persoonlijk contact. Dan mis je veel op het gebied van fraude.”

Het briefadres van een dak- of thuisloze kan ook het Leger des Heils zijn of het adres van de gemeente, die de post bijvoorbeeld in een kluis achter de balie legt. De afspraak is dat de post ook regelmatig wordt opgehaald. Wat als dit niet gebeurt? Kuperus: “Zodra de post blijft liggen, starten we een onderzoek. Dat is best lastig, want deze groep is moeilijk te benaderen.” Van Berkel onderschrijft dit. “Het sociaal team moet eerst een band met ze opbouwen. Dat lukt niet meteen. Mijn tip aan gemeenten is dan ook: investeer in je medewerkers die dit werk doen.”

Met z’n allen

Het is een kwestie van maatwerk én van samenwerking, benadrukken de gasten rond de tafel. Schuldhulpverlening, zorg, politie, wijkteams: doe het met z’n allen! Sonne: “Zorg voor een multidisciplinair team. En wees flexibel. Soms heeft iemand misschien geen recht op een briefadres, maar is dit toch de beste oplossing. Je móet contact blijven houden.”

‘Een persoonlijk gesprek is écht nodig. Contact houden met de burger is het allerbelangrijkste.’

Adresonderzoek

Na een video met LAA-Nieuws is het tijd voor het tweede tafelgesprek, over het adresonderzoek. Hoe hebben ze dat in Bergen op Zoom, Amersfoort en Capelle aan den IJssel georganiseerd? Vooropgesteld: dat werken aan adreskwaliteit belangrijk is, staat buiten kijf. Mary de Witt, kwaliteitsmedewerker Publiekszaken Capelle aan den IJssel: “Er zijn zoveel instanties die hun beslissingen baseren op deze gegevens, die informatie móet gewoon correct zijn. Ook burgers hebben er recht op dat hun gegevens kloppen in verband met toeslagen of een verzekering.”

Zorgvuldig

Als gemeenten een signaal krijgen dat er mogelijk iets niet klopt kunnen ze op huisbezoek gaan. Roelien Breedveld, toezichthouder BRP Bergen op Zoom: “Als vooronderzoek onvoldoende oplevert, ga ik met een collega op pad. Tijdens het bezoek stel ik zoveel mogelijk open vragen. De ene keer zijn mensen gewoon vergeten zich in te schrijven en zijn we welkom. Als mensen iets te verbergen hebben worden we minder prettig bejegend.”

Het doel van het huisbezoek is onder meer de burger vinden, contact zoeken en de wet uitleggen. Ook Sharon de Haas, teamleider Burgerzaken, gaat af en toe mee. “We gaan altijd met z’n tweeën voor onze veiligheid, maar ook voor de burger. Zo zijn er twee mensen die weten wat er is gezegd. We willen het zorgvuldig doen.”

Overtuig je bestuurders ervan dat er capaciteit nodig is voor een goed adresonderzoek.’

Capaciteit

De informatie die de huisbezoeken oplevert, is voor veel afdelingen binnen de gemeente nuttig, zoals de Sociale Dienst, Leerplicht en Openbare Orde en Veiligheid. Gaat er bij die overdracht weleens informatie verloren? “Niet als je goed rapporteert”, meent De Haas. “Bij ons gaat ook altijd de vooronderzoeker mee op huisbezoek, die weet al veel. Dat is heel efficiënt. Je moet wel tijd nemen voor een goede overdracht van wat er aan de deur is gezegd. Dat ben je ook verplicht aan de burger die zijn dossier kan inzien.”

Een zorgvuldig adresonderzoek kost dus tijd en inspanning en veel interne samenwerking. Dat betekent dat er binnen de organisatie draagvlak en capaciteit voor moet zijn. Werk daar ook aan, zegt Breedveld. “Overtuig je bestuurders ervan dat er capaciteit nodig is. Heel veel instanties én de burger hebben belang bij een goede BRP.”

Tips van gemeenten

De klikokliklijn, de Delftse pizzasnijder, signalen uit kort verblijf: in deze afsluitende video van de talkshow krijg je praktische tips van gemeenten voor je adresonderzoek. Doe er je voordeel mee! StudioBRP: Tip TV