Waaraan herken je een valse huurovereenkomst? Hoe handel je naar aanleiding van een huisbezoek? Op 3 maart 2020 kwamen onder meer deze onderwerpen ter sprake tijdens de LAA-contactbijeenkomst in Naaldwijk. Peter van den Berg, beleidsmedewerker dienstverlening bij gemeente Katwijk was met zijn collega’s van de LAA-werkgroep afgereisd naar Naaldwijk. "Er komen veel uitnodigingen voor LAA-gerelateerde bijeenkomsten voorbij. Deze bijeenkomst sprong eruit, en we konden tijd vrijmaken met de hele werkgroep. Het leek me interessant eens van andere gemeenten te horen hoe zij de BRP op orde houden."

Foto, van links naar rechts: Monique Koelewijn, Marja Verhage, Peter van den Berg en Leonard Haasnoot, allen van de gemeente Katwijk.

Knip- en plakwerk

In het eerste deel van de contactbijeenkomst volgden de deelnemers een miniworkshop over valse huurovereenkomsten. Peter: "Die werkvorm was heel leuk. We gingen in groepjes huurovereenkomsten beoordelen. Hoe snel haal je de frauduleuze kenmerken eruit? Een aantal dingen vielen me gelijk op, zoals een foutief BSN-nummer. Maar over andere dingen keek ik heen. Zoals een onjuiste nummering van wetsartikelen, dat gewoon creatief knip- en plakwerk was. Eigenlijk had ik wel wat van die valse huurovereenkomsten mee naar Katwijk willen nemen om aan collega’s te laten zien."

"Eigenlijk had ik wel wat van die valse huurovereenkomsten mee naar Katwijk willen nemen om aan collega’s te laten zien."

Laagdrempelige verhuismelding

Een aantal jaren geleden besloot de gemeente Katwijk de verplichte overlegging van de huur- of koopovereenkomst uit het inschrijvingsproces te halen. "We wilden de drempel verlagen om een verhuizing door te geven. Je hebt bij een verhuizing veel aan je hoofd. Dan heb je geen zin om nog van alles te moeten inleveren bij de gemeente." Een jaar geleden is deze maatregel weer teruggedraaid. "Bij sociale huur vragen we het contract niet op, we kunnen er gemakkelijk via de woningbouwvereniging aan komen." Maar bij particuliere huur doet de gemeente Katwijk wel nader onderzoek. "Met verhuurders hebben we afgesproken dat wij ze standaard bellen bij een inschrijving." De LAA-contactbijeenkomst heeft Peter ertoe geïnspireerd om in de toekomst nog meer aandacht te besteden aan huurovereenkomsten. "Door er nog scherper naar te kijken, of er bij twijfel even een collega bij te roepen. Ook wil ik een archief aanleggen met valse huurovereenkomsten, zodat je kunt vergelijken."

 "Ik wil een archief aanleggen met valse huurovereenkomsten, zodat je kunt vergelijken."

Hand-out Kenmerken valse huurovereenkomst

Om gemeenten te helpen bij het opsporen van valse huurovereenkomsten heeft RvIG een hand-out samengesteld, waarin de belangrijkste kenmerken van een valse huurovereenkomst staan vermeld. Deze hand-out is terug te vinden op Pleio-LAA.

Signalen bespreken

In Katwijk verloopt het adresonderzoek steeds beter, ook dankzij de kennis die de gemeente via het samenwerkingsverband LAA en de contactbijeenkomsten opdoet. Peter: "Bij ons is een multidisciplinaire LAA-werkgroep gevormd die eens in de 2 weken de signalen bespreekt. In die werkgroep zitten verschillende disciplines, zoals medewerkers van Sociale zaken, Burgerzaken en van de Ondermijningstafel. Samen doen we vooronderzoek naar een signaal. Wat zijn onze bevindingen, wat is onze verwondering?"

Vergaand bureauonderzoek

Dat bureauonderzoek gaat best ver, zegt Peter. "We kijken voor zover mogelijk in onze systemen, we bestuderen  inschrijvingen en bekijken via Google Maps het betreffende pand." Aan de hand van dit vooronderzoek besluit de werkgroep of een duo op huisbezoek gaat of niet. "Soms is bureauonderzoek voldoende om duidelijkheid te krijgen. We willen voorkomen dat we onnodig huisbezoek afleggen, we hebben de persoonlijke levenssfeer van onze burgers hoog in het vaandel staan. We willen niet ergens aan de deur staan met een vraag die we ook via bureauonderzoek beantwoord kunnen krijgen." Voordat het huisbezoek plaatsvindt, wordt de vraag heel specifiek geformuleerd. Peter: "We willen heel duidelijk hebben waarom we naar dat specifieke adres gaan. Daarin worden we enorm geholpen door de checklists van LAA."

Uniform kan helpen

Twee toezichthouders BRP (Basisregistratie Personen) gaan vervolgens naar het adres toe. Meestal een medewerker Burgerzaken en een geüniformeerde BOA (Buitengewoon Opsporingsambtenaar). Dat uniform geeft zwaarte aan het bezoek, vindt Peter. "Hoewel het uniform in sommige gevallen juist tegen je werkt, dat beoordelen we van tevoren." Na het huisbezoek wordt een verslag gemaakt en gaat eventueel het proces van adresonderzoek van start. Waar nodig wordt de BRP gecorrigeerd. Soms blijkt er meer aan de hand op een adres. Peter: "Dan is de brandveiligheid niet op orde of heeft iemand zorg of hulp nodig. Wij vinden zorg voor onze burgers heel belangrijk. Soms leidt een huisbezoek dus ook tot andere acties."

Arbeidsmigrant vertelt

De LAA-bijeenkomst werd afgerond met een podcast. In de podcast werd een huisbezoek vanuit verschillende perspectieven beschreven. Een arbeidsmigrant vertelde over zijn ervaringen in Nederland. Peter: "Een schrijnend verhaal. Hij wist bijvoorbeeld niet dat hij zich moest inschrijven bij de gemeente. Zijn ID-bewijs was afgenomen door de verhuurder. Er schuilt zo veel problematiek achter, dat maakte veel indruk. Ook in deze regio kennen we die problematiek. Arbeidsmigranten zitten vaak op kleine kamertjes, met veel mensen bij elkaar. Ze werken keihard in de bollen en bij de bloemenveiling. Deze arbeidsmigrant vertelde dat hij niet wist wat zijn rechten waren. Ik vind dat absurd, ze horen normaal behandeld te worden."

Rol uitzendbureaus

Veel arbeidsmigranten staan niet ingeschreven in Katwijk, maar wonen er wel, zegt Peter. "Of ze staan wel ingeschreven maar zijn weer vertrokken. Het hele proces van adresonderzoek kost ontzettend veel tijd. Als je je daar niet voor in hoeft te zetten, is dat beter voor de burger, want die kan gebruikmaken van voorzieningen van de overheid. Maar ook voor de BV Nederland is het van belang dat de BRP op orde is. Die verantwoordelijkheid ligt bij de gemeente, maar ook bij de burger, verhuurders en bedrijven. Ook uitzendbureaus moeten hun verantwoordelijkheid nemen om een arbeidsmigrant op zijn rechten en plichten te wijzen. Daarin moeten we veel beter samenwerken."

Hand-out Wegwijs in het veld van loketten

Jij kunt de bewoner wijzen op het bestaan van diverse loketten en op hoe zij contact kunnen opnemen. De hand-out Wegwijs in het veld van loketten is te vinden op Pleio-LAA.

Veel opgestoken

Peter heeft veel opgestoken van de LAA-bijeenkomst, en dan met name over de kenmerken van valse huurcontracten. "En de podcast was een goede trigger om, in samenwerking met de regiogemeenten, meer aandacht te besteden aan de doelgroep arbeidsmigranten."

De contactbijeenkomst had voor hem wel wat langer mogen duren. "Het was goed om bekende gemeenten te spreken en ervaringen uit te wisselen. Maar voor het bespreken van oplossingen was te weinig tijd. We hebben een aantal onderwerpen aangeraakt, ik kijk ernaar uit om met de toepassingen aan de slag te gaan."

 "De podcast was een goede trigger"