De gemeente Delft is sinds twee jaar aangesloten bij de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit. De stad behoort tot de top-40 gemeenten die samen twee derde van de LAA-signalen verwerken. Deelname aan LAA werpt zijn vruchten af, zeggen projectleider Patricia van Geenen en de twee wethouders Martina Huijsmans (Ruimtelijke ordening, Mobiliteit en Dienstverlening) en Karin Schrederhof (Wonen, Wmo en sport). De gemeente pakte honderden signalen op én oogst veel bijvangst. Zoals meer bewustwording bij studenten rondom adequaat in- en uitschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP).

Op de foto, van links naar rechts: Karin Schrederhof, Patricia van Geenen, Martina Huijsmans.

Multidisciplinair projectteam

Voor het adresonderzoek is een multidisciplinair onderzoeksteam van zo’n 10 controleurs actief. De tijdelijke bijzonder controleurs BRP zijn toegevoegd aan het team Bijzonder Onderzoek van Vergunningen, Handhaving en Toezicht. Patricia: "Wij wilden de projectgroep breder trekken dan Burgerzaken alleen en er een kleine ‘Haagse pandbrigade’ van maken. Met een multidisciplinair team weet je altijd meer over een situatie en is je netwerk groter. Zo is er goed contact met hulpverlening en bijvoorbeeld het dak- en thuislozenloket." En dat netwerk is hard nodig, want huisbezoek leidt altijd weer tot nieuwe inzichten. Martina: "Als we ergens aanbellen, stuiten we vaak weer op andere problemen, zoals een huis dat niet brandveilig is. Regelmatig komen we heel verdrietige situaties tegen. Mensen die op een erbarmelijke manier wonen. Een huisbezoek kan een mutatie opleveren in de BRP, maar ook een nieuw inzicht: dit is wat er in onze stad gebeurt, hoe gaan we daarmee om?"

Karin Schrederhof

Krappe huizenmarkt

Delft is een studentenstad bij uitstek, maar liefst een derde van de inwoners is student. Dat grote aantal studenten leidt tot veel krapte op de huizenmarkt, zegt Karin.

"In tijden van krapte gebeuren er helaas rare dingen. De huurder is niet zelden de dupe. Mensen denken een eigen adres te hebben, maar dan blijkt dat de huisbaas gewoon extra huisnummers op de deuren heeft geplakt. De huurder heeft vervolgens geen recht op huurtoeslag. Ook komen we veel buitenlandse studenten tegen die denken een kamer te hebben gehuurd, die vervolgens niet blijkt te bestaan."

Adequaat in- en uitschrijven in de BRP is het grootste probleem onder studenten, zegt Martina. "Buitenlandse studenten melden zich wel bij binnenkomst, maar niet bij vertrek. En Nederlandse studenten vergeten zich vaak in te schrijven. Dat is geen onwil, ze denken er gewoon niet aan. Vroeger moest je je inschrijven bij de gemeente om studiefinanciering te krijgen. Maar die trigger is er nu niet meer."

Pizzasnijder

De gemeente pakt deze zaken aan met ondersteuning van LAA en in samenwerking met onder andere de TU Delft, studentenverenigingen en de woningbouwvereniging. Maar ook spreekt de gemeente studenten zelf aan op hun verantwoordelijkheid. Patricia: "Voor elke doelgroep, en dus ook studenten, hebben we een communicatiestrategie ontwikkeld. We zetten van alles in om onze boodschap te onderstrepen: social media, video, stukjes in de krant en ludieke acties. Zo hebben we een pizzasnijder laten maken met daarop de tekst "Sta jij ingeschreven in Delft?". Die pizzasnijder heeft als het goed is een langere houdbaarheid dan een brief en blijft jaren in een studentenhuis liggen."

Ook in de OWee-week, de introductieweek voor studenten, is de gemeente Delft actief. Patricia: "Dit jaar zijn we als gemeente in een laadbak van een gemeentebus gaan staan. Van daaruit zongen we het ‘Inschrijflied’. Dat was hartstikke leuk, op een gegeven momenten gingen studenten zelf meedoen."

Patricia van Geenen

De bewustwording onder studenten komt op gang

Patricia: "Er is onlangs een brand geweest in een studentenpand. Dat heeft impact gemaakt. Nu horen we van studentenhuizen dat ze bij de toelating van studenten als voorwaarde stellen dat iemand is ingeschreven bij de gemeente.

"Wij zijn hartstikke blij dat studenten nu ook zélf de verantwoordelijkheid nemen voor hun inschrijving bij de gemeente en daarmee hun eigen veiligheid. Hierdoor hebben we beter zicht op wie er op welk adres woont."

Ook merkt Patricia dat de meldingsbereidheid onder burgers toeneemt. "Een tijdje terug plaatsten we een bericht in de krant om meer bewustwording te creëren rondom woonfraude. De volgende dag kwamen er gelijk zes meldingen binnen. Je merkt dat mensen het storend vinden als buurtgenoten zich niet aan de regels houden. Nu kunnen ze een vermoeden van woonfraude via een woonfraudeformulier melden via de website. Zo maken we melden laagdrempeliger."

Werkwijze verankeren in organisatie

Delft ontving 547 signalen sinds de zomer van 2019, daarvan zijn 337 onderzoeken afgerond. Patricia: "Die afgeronde onderzoeken leverden 613 mutaties in de BRP op. Dat betekent dat we op sommige signalen een hitrate van 100% hebben. In het begin waren we te afwachtend in het oppakken van signalen, vond LAA. Maar wij wilden eerst onze werkwijze op orde hebben. Je kunt allerlei signalen oppakken, maar als je geen systeem hebt om ze te verwerken, dan hoopt het op." Waarin wil Delft haar werkwijze nog verbeteren? Karin: "De volgende stap is dat we dit project verankeren in de organisatie. Ik hoop dat verankering op den duur leidt tot het besef: in Delft is de kans groot dat ik gepakt word. Want als we ons te afwachtend opstellen, komen mensen uit buurgemeenten zoals Den Haag deze kant op. Daar is de problematiek met overbewoning en verhuur per bed veel groter. We willen niet dat die problemen zich verplaatsen naar Delft."

Martina Huijsmans

Zorgen voor je burgers

Martina ziet veel toegevoegde waarde in de aansluiting bij LAA.

"Als gemeente heb je de plicht om je administratie op orde te hebben. Bij een incident, zoals brand in een studentenhuis of een ontruiming, wil je precies weten hoeveel mensen zich in het pand bevinden. Juist als studentenstad, met veel in- en uitstroom, wil je grip hebben op de woonsituatie van je burgers."

Patricia: "Uiteraard zijn sommige burgers niet blij met ons adresonderzoek. Maar we zien ook veel burgers die zich juist geholpen voelen. Zij weten dan bijvoorbeeld niet dat ze maar een half jaar een briefadres mogen hebben. Of ze denken dat in- en uitschrijven automatisch gaat. Soms kom je schrijnende gevallen tegen, mensen die al tijden in een caravan wonen en niet weten waar ze heen moeten."

"Dankzij adresonderzoek komen wij ook die mensen op het spoor en kunnen we ze verder helpen. Dat is mooie bijvangst."