Tekst Leestijd: ca. 5 minuten

LAA heeft altijd nieuwe risicosignalen in ontwikkeling, momenteel 8. Hoe gaat dat in zijn werking? Het proces uitgelegd langs een voorbeeld: post onbestelbaar retour (OBR).

Het OBR-signaal is toch niet nieuw? "Nieuw is dat we in het ontwikkelteam kijken naar de opvolging van het adresonderzoek. Hoe zorgen we ervoor dat de bevindingen van gemeenten op een goede manier terugkomen bij BRP-afnemers", vertelt Mariëlle Slooff, trekker van het OBR-team.

Ze legt uit waarom dit zo belangrijk is: "De RDW (Dienst Wegverkeer) controleert of mensen met een voertuig aan hun verplichtingen voldoen, bijvoorbeeld of ze verzekerd zijn. Als mensen niet aan deze verplichtingen voldoen, draagt de RDW de vorderingen over aan het CJIB (Centraal Justitieel Incasso Bureau). Als post onbestelbaar retour komt, is het voor RDW en CJIB belangrijk om te weten wat erachter zit." 

Het kan zijn dat de post een burger simpelweg niet heeft bereikt, maar het kan ook zijn dat iemand willens en wetens probeert onder een betaling uit te komen. Bijvoorbeeld omdat hij of zij schulden heeft.

Slooff: "Het is voor gemeenten belangrijk om daar zicht op te krijgen, maar voor afnemers als CJIB en RDW ook. Als zij weten wat er speelt, weten ze welke benadering ze het beste kunnen kiezen. De deurwaarder? Een betalingsregeling? Als je dat tijdig weet, voorkom je een langdurig en kostbaar proces. En je voorkomt dat een burger dieper in de problemen komt. Daarom richten we ons voor dit signaal specifiek op de opvolging van het adresonderzoek."

werksessie team OBR

Multidisciplinaire samenwerking

In het ontwikkelteam OBR zijn CJIB, RDW, de gemeenten Amersfoort, Bronckhorst, Dordrecht, Ede, Hengelo, Koggenland, Tilburg, Zeist en Zwolle vertegenwoordigd naast LAA-expertise. Bijvoorbeeld een domeinexpert, die alle ins en outs van de BRP kent, een data-analist die het signaal kan optimaliseren, een accountmanager van gemeenten en van betrokken afnemers, en een communicatieadviseur. Een jurist die gespecialiseerd is in privacyvraagstukken legt nieuwe ideeën langs wet- en regelgeving. En de coördinator van de iPad, waarmee BRP-toezichthouders op pad gaan, denkt mee over de vragenlijst. Slooff: "Zo kunnen we heel snel slagen maken. Wat zijn de uitdagingen voor gemeenten? Welke instructie hebben we nodig voor een bepaald signaal? Hoe maken we zo min mogelijk inbreuk op de privacy van burgers. Met z’n allen geven we actief invulling aan het ontwikkelproces. En we zorgen ervoor dat we het ketenproces goed inrichten."

Maatschappelijke doelstellingen

Wat levert de intensieve samenwerking tussen gemeenten en BRP-afnemers in het ontwikkelteam op? "Gemeenten en afnemers vormen twee totaal verschillende werelden, die weinig zicht hebben op elkaars werk. Dankzij deze aanpak komen deze werelden dichterbij elkaar", zegt Slooff. "Hiermee krijgen ze meer begrip voor elkaars werk en bedenken zij gezamenlijk oplossingen voor vraagstukken waarin zij beiden een aandeel hebben. Bovendien kunnen twee grote afnemers, zowel CJIB als RDW, dankzij deze samenwerking invulling geven aan hun maatschappelijke doelstellingen, namelijk maatschappelijk verantwoord handhaven en maatschappelijk verantwoord incasseren." 

Samen het ketenproces goed inrichten

Voordeel

Wat is het voordeel voor gemeenten? "Voor gemeenten is dit een heel waardevol signaal. Het OBR-signaal is zo sterk ontwikkeld dat de trefkans hoger is dan 55%. Dus in meer dan de helft van de gevallen is er sprake van een fout die hersteld moet worden. Dit draagt direct bij aan de kwaliteit van de BRP. Bij overige adressen, waar de BRP-registratie correct blijkt te zijn, kunnen andere zaken spelen. Dit geeft gemeenten inzicht in bijvoorbeeld schuldenproblematiek."

Waardevolle samenwerking

Josine de Olde, adviseur aansprakelijkheids- en persoonsregistratie bij de RDW vindt de samenwerking in het ontwikkelteam heel waardevol. "De samenwerking maakt het heel concreet. Ik heb meer inzicht gekregen in het hele proces rondom adresonderzoek. Als wij post onbestelbaar retour krijgen, gaven wij dat bij gerede twijfel aan de juistheid van het adres via de terugmeldvoorziening door aan de BRP. Dan stopte het voor ons. Wat gemeenten met deze melding deden, was bij ons onbekend. Eventuele wijzigingen krijgen we via het reguliere berichtenverkeer binnen. Maar het is totaal niet inzichtelijk hoe vaak dit het geval is en welk effect onze meldingen hebben op de BRP."

De Olde vertelt dat ze werd uitgenodigd door de gemeente Zwolle. Daar kreeg ze uitleg over adresonderzoek en huisbezoeken. Hoe gaat een gemeente te werk? Wat gebeurt er met een signaal? "Ik had geen idee dat één signaal tot een sneeuwbaleffect kan leiden. Er ging een wereld voor ons open." 

Josine de Olde: "Ik had geen idee dat één signaal tot een sneeuwbaleffect kan leiden"

Maatschappelijk verantwoord handhaven

De RDW verzorgt de registratie van voertuigen. "Wij versturen allerlei soorten post" zegt De Olde. ‘"oals tenaamstellingscodes, maar ook waarschuwingsbrieven als iemand zijn voertuigverplichtingen niet nakomt. Het type poststuk dat bij ons retour komt, geeft dus al een indicatie die voor gemeenten waardevol is. Iedereen wil graag een tenaamstellingscode krijgen, anders kun je de auto niet overschrijven. Maar een brief over je verzekeringsplicht, die wil je misschien minder graag ontvangen. Als die retour komt, is er wellicht meer aan de hand, bijvoorbeeld schuldenproblematiek."
Die informatie is niet alleen relevant voor gemeenten, maar ook voor de RDW.

"De RDW is bezig met maatschappelijk verantwoord handhaven. Hoe kunnen wij mensen helpen om weer te voldoen aan de voertuigverplichtingen en hierdoor boetes voorkomen? Dus voor ons is het heel nuttig om te weten wat het effect is van een terugmelding. Als wij weten dat er schuldenproblematiek speelt, kan onze unit handhaving gericht hulp bieden. Daarnaast hebben wij belang bij een kwalitatief goede BRP. Als de kwaliteit van de BRP goed is, is de kwaliteit van ons RDW-register ook goed. Maatschappelijk verantwoord handhaven én de kwaliteit van de BRP zijn voor ons de twee belangrijke redenen om mee te doen met LAA en deel te nemen aan het ontwikkelteam OBR."

Emiel van Gemert: "Als gemeente wil je weten hoe het met je burgers gaat"

Verschillende invalshoeken

Emiel van Gemert, coördinator adres- en woonfraude in Zwolle, is enthousiast over de samenwerking in het ontwikkelteam OBR. "We zitten met verschillende disciplines aan tafel, dus je hebt allemaal een andere invalshoek. Dan leer je veel van elkaar. Bijvoorbeeld over indicatoren bij adresbezoek. Hoe krijg je snel een indruk van de situatie? Gaat het om iemand die wel kan betalen, maar niet wil? Of is het iemand die wel wil betalen, maar die diep in de schulden zit? Alle partijen in het ontwikkelteam komen met waardevolle informatie. Ook de andere gemeenten. We bespreken overeenkomst en verschillen in de aanpak en nemen goede ideeën van elkaar over."

Goede BRP èn zicht op kwetsbare burgers

In het verleden waren OBR-gegevens van CJIB en RDW vaak niet actueel. "Dan deed je adresonderzoek op basis van informatie van een paar maanden geleden. Dat is nu helemaal anders. We krijgen iedere maand signalen van LAA, dus we kunnen direct op pad met de meest actuele informatie. Je weet dat je niet voor niets aanbelt." 

Van Gemert stelt dat goede voorbereiding essentieel is bij adresonderzoek. "We hebben bijvoorbeeld binnen de gemeente contact met collega’s van Sociale Zaken, we gaan na of er een uitkering is op het adres, we kijken naar recente mutaties op het adres in de BRP en bij twijfel vragen we informatie bij de politie." Hij stelt dat binnen de gemeente een betere samenwerking is ontstaan dankzij deelname aan LAA en aan het ontwikkelteam OBR. "Binnen de gemeente weten we elkaar sneller te vinden. Dan heb je één keer contact met een burger. Samen werk je aan een kwalitatief goede BRP."

Maar minstens zo belangrijk is dat de OBR-signalen ervoor zorgen dat kwetsbare burgers eerder in beeld komen. "Dan kan het sociaal wijkteam ondersteuning bieden, of schuldhulpverlening. Weten hoe het met je burgers gaat, dat is winst voor een gemeente."

RvIG

Wat wil Van Gemert meegeven aan RvIG over de samenwerking in het ontwikkelteam? "Houd het informeel en laagdrempelig, en geef een terugkoppeling aan alle partners, zowel gemeenten als afnemers. Als iedereen weet wat er allemaal gebeurt, blijven partijen geïnteresseerd en enthousiast."