Tekst Leestijd: ca. 5 minuten

Wat doe je als medewerker Burgerzaken met een burger die zich wil inschrijven in een huisje of stacaravan op een recreatiepark, ergo op een adres waar dat officieel niet mag omdat er geen woonbestemming is?

Effectief adresonderzoek

De wet BRP zegt dat iemand ingeschreven moet worden daar wij hij/zij feitelijk verblijft. Maar als een adres geen woonbestemming heeft, bestaat de kans dat er ná inschrijving een collega van de afdeling Handhaving aanbelt. En díe vertelt dat permanent verblijf op het adres illegaal is en dat de betrokken burger binnen drie maanden moet wegwezen op straffe van een boete. In sommige gemeenten beslist Burgerzaken om mensen níet in te schrijven als ze feitelijk op een recreatiepark wonen. Omdat een adres met een recreatiebestemming niet geschikt of bedoeld is voor permanente bewoning. Maar daarmee kan de gemeente iemand ernstig in de problemen brengen, omdat mensen zonder BRP-inschrijving geen recht op een uitkering hebben, geen zorgverzekering kunnen afsluiten en/of de nodige (schuld)hulp of zorg kunnen krijgen. Dat betekent dat inschrijving in de BRP op dat adres wel móet, maar dat het een uitzonderingssituatie is en dat de inschrijving altijd gepaard moet gaan met afspraken over een duurzame oplossing.
 

tekening van een moeder met kinderwagen op een recreatiepark

Waarom wonen mensen op een recreatiepark?

Het gaat om ruim 50.000 burgers die langere of korte tijd hun vaste woon- en verblijfplaats op een recreatiepark hebben. Er zijn veel redenen waarom mensen die keuze maken. Vanwege het woningtekort en de lange wachtlijsten voor een sociale huurwoning is er grote groep mensen die door omstandigheden geen woning (meer) hebben. 

Het gaat vaak om kwetsbare mensen met persoonlijke problemen, zoals:

  • jongeren, gescheiden ouders en ex-delinquenten die nog geen eigen (sociale huur)woning hebben gevonden/gekregen
  • mensen met schulden die hun huis zijn uitgezet, of die niet vindbaar willen zijn voor schuldeisers/deurwaarders

En om:

  • ouderen die na hun pensioen permanent in hun buitenhuisje willen wonen
  • arbeidsmigranten die behoefte hebben aan tijdelijke woonruimte
  • jongvolwassenen met een alternatieve woonbehoefte of levensstijl die ‘tiny’ willen wonen in de natuur
  • criminelen die uit het zicht van politie en justitie willen blijven

In veel gevallen woont men in een stacaravan of chalet omdat er even geen andere oplossing is. Er zijn in Nederland lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen, met name in de grote steden. Ook valt een groeiend aantal mensen tussen de wal en schip in ons systeem, omdat ze geen stabiel inkomen hebben en daarom niet in aanmerking komen voor een hypotheek of een huurwoning in de vrije sector. In slechts een paar procent van de gevallen speelt ondermijning of criminaliteit.

tekening van twee toezichthouders op een recreatiepark

Wat is de oplossing?

Overheid, wetenschap, zorg, juridica en de recreatiebranche zoeken samen naar oplossingen. Op 29 november 2018 tekenden minister Ollongren van BZK, provincies, VNG namens de gemeenten en maatschappelijke organisaties, waaronder de GGD en Leger des Heils, de Actie-agenda vakantieparken. Doel is een integrale, publiek/private aanpak om:

  • vakantieparken te revitaliseren
  • parken daar waar nodig en verantwoord in te zetten als aanvulling op de woningmarkt
  • uitbuiting en uit het zicht raken van kwetsbare mensen te voorkomen
  • vakantieparken veilig te maken en overlast, criminaliteit en ondermijning te beëindigen en voorkomen; malafide ondernemers aan te pakken
  • passende, overheidsbrede ruimtelijke ordening te verzorgen die de sector ondersteunt

LAA draagt een steentje bij door kennisdeling met LAA-gemeenten en BRP-afnemers en door het thema in 2019 tijdens de contactgroepbijeenkomsten met gemeenten op de agenda te zetten.

tekening van een man bij een barbeque op een recreatiepark

Beleid dat werkt

De ervaring leert dat er enkele succesvolle beleidsmaatregelen zijn, zoals:

  • maatwerk: persoonlijke aanpak voor bestaande bewoners: huisbezoek, kennismaken met elke bewoner, samen oplossing zoeken en afspraken maken
  • casusoverleg: samenwerking tussen verschillende partijen, zoals Burgerzaken, het sociaal domein, de toezichthouder en de beheerder/eigenaar van het park.
  • één park, eén plan
  • gedoogvergunningen voor nieuwe bewoners: in combinatie met afspraken over een duurzame oplossing
  • aanpassing bestemming voor (een deel van) het park naar wonen
  • compensatieregeling voor parkeigenaar en individuele eigenaren van recreatiewoningen

Samenwerken aan maatwerk

Veel gemeenten maken goede afspraken met de parkeigenaren/recreatieondernemers om bijvoorbeeld een deel van het park te gebruiken als opvangwoningen of tijdelijke huisvesting van arbeidsmigranten. Dat werkt het beste als er een compensatieregeling is voor de parkeigenaar.

Alle oplossingen vereisen maatwerk van de gemeente, gebaseerd op een bestuurlijke visie en helder gemeentelijk beleid.

tekening van een ouder echtpaar voor een caravan op een recreatiepark

Parken multidisciplinair vitaliseren

Op de Veluwe werken provincie, gemeenten en parkeigenaren succesvol samen in ‘Vitale vakantieparken’. Hun gezamenlijke doel: het verbeteren van de kwaliteit van vakantieparken en bijdragen aan een sterkere positie van de Veluwe als toeristisch-recreatieve bestemming. Om dat te bereiken, nemen zij meerdere maatschappelijke problemen onder de loep door:

  • herstructureren: samenvoegen en herverkavelen van terreinen en omvormen van (voormalige) parken naar een andere bestemming
  • signaleren en aanpakken: veiligheid en leefbaarheid verbeteren door ongewenste ontwikkelingen (ongewenst niet-recreatief gebruik) te signaleren en aan te pakken en nieuwe probleemsituaties te voorkomen

Eén van de methoden is hun aanpak van ‘marktfalen’: ondernemers die het niet lukt om hun park succesvol te exploiteren, krijgen hulp van een multidisciplinair ‘kwaliteitsteam’ (van flexibel bestemmingsplan tot marketingadvies) om vernieuwing en verduurzaming te realiseren.

Maatwerk: gedoogvergunningen, casusoverleg en herbestemming

Een aantal gemeente verstrekt hun burgers een gedoogbeschikking:

Zutphen gedoogt zo voor vijf jaar en gebruikt die tijd om zicht te krijgen op de feitelijke bewoning op een park, de betrokken inwoners de benodigde hulp te bieden om uiteindelijk te kunnen verhuizen naar een reguliere woning en goede afspraken met het park te maken.

Tilburg schrijft bewoners van een recreatiewoning in de BRP in en maakt vervolgens goede afspraken met de betrokken burger, met de parkbeheerder en met Handhaving. Als het vermoeden bestaat dat iemand de inschrijving gebruikt om te duiken voor de overheid, maakt Burgerzaken afspraken over handhavingsacties.

Heerde gebruikt integraal casusoverleg om bijzondere bewoningssituaties te bespreken en afspraken te maken. Per geval maken ze afspraken over de termijn voor en de voorwaarden van de gedoogtermijn. Maatwerk dus. Onder druk van het gemeentebestuur is de uitvoering aangepast: voordat er gehandhaafd mag worden, brengt hem team in kaart hoe er op een park gewoond wordt en welke ondersteuning individuele bewoners nodig hebben om door te stromen naar reguliere huisvesting.

Harderwijk heeft een aantal vakantieparken aangewezen om (tijdelijke) tekorten in huisvesting op te vangen.
 

Oproep: meld uw aanpak

De werkgroep recreatieparken waaraan LAA deelneemt, verzamelt voorbeelden van gemeentelijk beleid dat oplossingen ondersteunt. Welke oplossing heeft uw gemeente gekozen? Graag ontvangt LAA (per mail: communicatieLAA@ictu.nl) beleidsplannen inzake samenwerking tussen gemeentelijke afdelingen en andere partijen die anderen kunnen inspireren.

Recreatieparken is één van de thema’s tijdens de eerste contactgroepbijeenkomsten in 2019, met best practices op het gebied van BRP-inschrijving en recreatieparken.