Het ministerie van BZK is sinds 2015 initiatiefnemer en opdrachtgever namens meerdere ministeries van de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit. Bij BZK is Steven Luitjens directeur Informatiesamenleving & Overheid, hij kreeg LAA recent in portefeuille. Sinds maart dit jaar is hij daarmee ook voorzitter van de Stuurgroep LAA. Wat valt hem op? 

‘Voor onze directie is LAA een cadeautje. Wij verzorgen het overheidsbrede informatiebeleid, inclusief private partijen met een publieke taak zoals pensioenfondsen en zorgverzekeraars. Hoe beschermen we waarden als privacy en zelfbeschikking? Hoe kunnen we digitalisering benutten voor de overheid zelf en voor de samenleving? Daar heeft de overheid nog wel een been bij te trekken! LAA is een mooi praktisch voorbeeld van het soort vraagstukken en innovaties waarmee onze directie bezig is.’

‘LAA is een pracht voorbeeld van “in bulk” terug melden’

Maatschappelijke opgaven

‘Digitalisering levert een stortvloed van data en tal van nieuwe kansen voor maatschappelijke opgaven. Je kunt nu gegevens combineren op een vroeger onvoorstelbare schaal en daarmee heel nieuwe vragen beantwoorden. Bij LAA was de adreskwaliteit in de BRP de directe aanleiding, maar het gaat nu veel breder. Je stuit hiermee op allerlei redenen waardoor het adres niet meer juist is. Dat hoeft geen fraude te zijn, het besef dat je een adreswijziging bij de gemeente moet melden, leeft niet al te breed.’

‘Het bestaansrecht van de registratie die je beheert of raadpleegt, ligt in de meerwaarde voor anderen’

Systematisch werken

‘LAA is een pracht voorbeeld van data gedreven werken en van “in bulk” terug melden. Dus niet alleen individuele twijfelgevallen melden aan de gemeente, zoals ooit bedacht in de BRP-systematiek, maar daarnaast je signalen over twijfel systematisch teruggeven voor risicogericht adresonderzoek. Mét de indicatie waarom de bewoning mis kan zijn. Die manier van werken van LAA kun je ook op andere vragen toepassen! Onze directie behandelt de verdere ontwikkeling van het stelsel van basisregistraties, met bijvoorbeeld het Kadaster en het Handelsregister. Ook daar zou je op zo’n manier aan de kwaliteit kunnen werken.’

Niet als doel in zichzelf! 

‘Waarom hebben we basisregistraties? Niet als doel in zichzelf! Ze bieden transparantie wie welk vastgoed bezit, of wie welk bedrijf of welke stichting leidt, ze bieden zekerheid met een eigen administratieve identiteit voor elke unieke persoon: daarop draait onze samenleving. Je wilt dan geen discussie over de kwaliteit van data die iedereen gebruikt en je bent heel veel meer geld kwijt als ieder voor zich zou werken. Dat belang van het stelsel van basisregistraties leek wat weggezakt, het komt nu gelukkig weer centraal te staan.’

‘Dat belang van het stelsel van basisregistraties komt nu gelukkig weer centraal te staan’

Meerwaarde voor anderen

‘In de stuurgroep LAA hebben de hoogste bazen plaats genomen van de meest betrokken organisaties. Dat is niet voor niets. Het is een leiderschapsopgave om zo gegevens uit te wisselen. Dat vraagt soms een andere houding en gedrag. Wees je bewust van de meerwaarde voor anderen, daarin ligt het bestaansrecht van de registratie die je beheert of raadpleegt. Vanuit die basishouding levert digitalisering een heel nieuwe werkelijkheid. Om dat handen en voeten te geven moet je wel concrete afspraken maken. Mijn les uit LAA? Het blijkt niet om techniek te gaan, maar om nieuwsgierigheid naar de behoeften van de andere partij. Hoe kan ik die met mijn gegevens helpen? LAA is het oliemannetje dat ze bij elkaar brengt.’

Inbedding van LAA

‘LAA is gestart als project, als tijdelijk. We zullen dit jaar als stuurgroep beslissen hoe we de aanpak regulier gaan inbedden. LAA is een succes, dus daaraan wil je niks veranderen. Tegelijk wil je het echt integraal en blijvend in de normale lijn onderbrengen, want dat is de beste borging. De lijnorganisaties moeten meer in de lead komen maar je wilt het succesvolle teamverband niet kwijt. Dus gaan we niet als big bang over. Ik denk aan een geleidelijk proces met eerst de routinematige activiteiten en daarna de blijvende innovaties. En het gaat niet alleen om de Haagse organisatie, maar ook om de inbedding van LAA bij alle partners, van de Belastingdienst (die daarmee al mooi bezig is) en andere diensten tot de gemeenten.’

‘De overheid ziet digitalisering veel te vaak alleen als kostenbesparing. Laat een deel van die opbrengst in de betreffende organisatie! Routinematig werk moet je weg automatiseren, maak daarmee energie vrij voor de moeilijke problemen. Voor afdelingen Burgerzaken is dat bijvoorbeeld het adresonderzoek. Wanneer mensen in de squeeze kwamen tussen afwijkende registraties of door hun onmacht met systemen, dan is persoonlijk bezoek aan de deur dé manier voor contact. Systemen kunnen niet alles oplossen, zoals we een tijd geleden wel dachten. Flankerend beleid zoals LAA hengelt de moeilijke gevallen eruit.’