Joke Korsaan denkt niet in problemen, maar in oplossingen. Werkzaam bij de gemeente Haarlem, helpt ze als LAA-ambassadeur ook andere gemeenten om werk te maken van adresbezoek. Dat pakt overal anders uit. 'Je moet oog hebben voor maatwerk: wat is er hier aan de hand en hoe kun je dat creatief oplossen?'

Portretfoto van Joke Korsaan: hangend over de railing van de boulevard van Zandvoort.

‘Dit is intensief werk, maar je krijgt er veel voor terug’

Veiligheidsmanager - de titel op haar visitekaartje is maar een term, zegt Korsaan. Wat het uitdrukt, is dat woon- en adresfraude in Haarlem als thema zijn ondergebracht bij de portefeuille handhaving en veiligheid. 'Haak je aan bij veiligheid, dan zit je bij de portefeuille van de burgemeester in de buurt en heb je meteen een stevig bestuurlijk commitment’, zegt ze. ‘En je kijkt automatisch niet alleen naar de BRP, maar naar de gevolgen van een verkeerde inschrijving in de stad. Wie maakt er misbruik van, wie heeft er last van? De verhalen achter de voordeur, die vind ik fascinerend, of het nu gaat om iemand die fraudeert of om iemand met een hulpvraag. Zoals de Nationale Ombudsman heeft gezegd: een mens leeft, een systeem niet.'

Waar ze trots op is? 'Niet zozeer op de cijfers: zoveel adresbezoeken afgelegd, zoveel uitkeringen stopgezet. Het belangrijkste is dat woon- en adresfraude in Haarlem nu solide is ingebed in de organisatie en dat we ons ervan bewust zijn wat we allemaal kunnen bereiken met elkaar. Alle relevante afdelingen weten ons te vinden, of het nu gaat om het revitaliseren van een hele wijk of om iemand die uit detentie komt en aan een briefadres moet worden geholpen. Van Sociale Zaken en het Klant Contact Centrum tot Vergunning, Toezicht en Handhaving, van het sociaal domein tot de wijkagent, ze zoeken ons vanzelfsprekend op om onze expertise.'

Close-up foto van Joke Korsaan.

'Als je meteen begint te vertellen hoe je het in Haarlem doet, gaat dat niet werken'

'Begin gewoon'

Naast haar werk in Haarlem is Korsaan sinds anderhalf jaar ambassadeur voor LAA bij gemeenten in de regio. Dat begon met de negen gemeenten in de veiligheidsregio Kennemerland. Ze organiseerde regiobijeenkomsten waar ze gemeenten aanmoedigde om niet te lang na te denken, maar aan de slag te gaan. 'Sluit je aan bij LAA, alles hoeft nog niet in kannen en kruiken te zijn, begin gewoon.'

Inmiddels heeft ze een wijdvertakt netwerk aan contacten dat zich uitstrekt tot in Den Helder en vormt het ambassadeurschap een groot deel van haar werk. 'Dit is intensief werk. Maar het is niet alleen brengen. Je krijgt er veel voor terug. Bijvoorbeeld als een bepaalde casus erom vraagt dat je ook eens informatie opvraagt bij een andere gemeente. Soms heb je de buren nu eenmaal nodig.'

Aan de slag met adresonderzoek?

Tips van de ambassadeur

  1. Adresonderzoek is maatwerk. Elke gemeente heeft zijn eigen verhaal en specifieke problemen. Dat verhaal en de eigen organisatorische context bepalen welke oplossing voor jouw gemeente het beste past.
  2. Niet teveel denken, doen! Hoe start je met adresonderzoek? Ook hier kun je beginnen met een verhaal. Neem een concrete casus als uitgangspunt en bedenk: als ik deze zaak zou willen aanpakken, hoe zou ik dat doen? Wie heb ik er allemaal bij nodig? En wie stuur ik uiteindelijk langs de deur?
  3. Geen sprint, maar een marathon. Wie adresonderzoek ziet als een project, komt bedrogen uit. Denk niet dat je het in een paar maanden geregeld hebt. Je komt allerlei zaken tegen waar je anders geen weet van zou hebben, maar een ingewikkelde casus kan collega's in verschillende hoeken van de organisatie twee jaar werk bezorgen.
Joke Korsaan achter een Galaxy verkijker op de boulevard van Zandvoort.

'Ik ben wars van “het kan niet” en “het mag niet”’

Vraagbaak en adviseur

De rol die ze aanneemt als ambassadeur is per gemeente verschillend, en dat geldt ook voor het resultaat. 'Ik ben een vraagbaak voor andere gemeenten. Een gemeente als Bloemendaal pikt het heel zelfstandig op en komt af en toe met een casus naar me toe voor advies. Dan zeg ik: "bel die en die eens" of "heb je daar al aan gedacht?" Andere gemeenten zoals Beverwijk vragen heel concrete ondersteuning, bijvoorbeeld om de uitvoering van de handhaving vorm te geven. Die help ik met vragen over de inzet en de verwachtingen, met de vraag hoe je dat organiseert, en ik geef suggesties hoe een voorstel aan het college er uit kan zien.'

De nieuwste loot aan LAA waarmee Korsaan samenwerkt is de gemeente Zandvoort. De ambtelijke organisaties van Haarlem en Zandvoort werken sinds 1 januari van dit jaar samen. De badplaats koopt bij Haarlem de uitvoerende capaciteit in om de LAA-adressen te bezoeken.

Portret Burgemeester Niek Meijer, zittend achter tafel

Burgemeester Niek Meijer, gemeente Zandvoort: 'Door adresonderzoeken stijgt het vertrouwen in de rechtstaat.'

Sleutelwoord: maatwerk

Het sleutelwoord bij al die samenwerkingsvormen is maatwerk. 'Als ik binnenkom in mijn ambassadeursrol', zegt Joke, 'laat ik de mensen vertellen: wat speelt er bij jullie, hoe lopen de lijnen hier, wat zijn de knelpunten, wat zou je graag willen? Haarlemmermeer, met zijn twintig dorpskernen en Schiphol, heeft een totaal ander verhaal dan kustgemeenten als Zandvoort en Castricum, die zitten met permanente bewoners in recreatieparken. Als je meteen begint te vertellen hoe je het in Haarlem doet, gaat dat niet werken. Je moet oog hebben voor maatwerk: wat is er hier aan de hand en hoe kun je dat creatief oplossen? Dat maakt dit werk zo leuk.'

De hang naar inventieve, creatieve oplossingen heeft ze uit haar vorige werkkring, de reisbranche, vertelt Korsaan. 'Daar heb ik geleerd dat een contract maar een stuk papier is, en dat de echte zaken worden gedaan in de kroeg. Ik ben wars van "het kan niet" en "het mag niet". Ik denk veel liever na over wat er wél kan. Dat is mijn stijl: mensen in de richting van oplossingen laten bewegen.'

Standaard daarbij is dat Joke andere gemeenten sterk aanbeveelt om aan te sluiten bij LAA. 'Overweeg het in elk geval. LAA helpt je op weg en er zitten goede mensen klaar om je te ondersteunen. Dat heeft ons in Haarlem heel veel adressen opgeleverd die we anders nooit in beeld zouden hebben gehad, maar waar toch het nodige aan de hand bleek, variërend van hennepteelt tot uitbuiting en prostitutie.'

Burgemeester Niek Meijer (links) en Joke Korsaan in de hal met glas in loodramen van de gemeente Zandvoort.

Burgemeester Niek Meijer, gemeente Zandvoort 

‘Adresonderzoek verhoogt veiligheidsbeleving’

Als centrumgemeente heeft Haarlem een voorstrekkersrol in de regio. ‘En die néémt Haarlem ook door heel prettig kennis en kunde te delen. Dat is belangrijk, want zo komt die kennis ook steeds meer ter beschikking van kleinere gemeenten’, zegt Niek Meijer, burgemeester van de gemeente Zandvoort.’ Het effect is bovendien veel groter als omliggende gemeenten meedoen. Joke Korsaan is volgens Meijer één van de markante en zichtbare personen in die kennisdeling. ‘Daar zijn wij in Zandvoort heel blij mee.’

Bewustwording 

‘Eén van de grote voordelen van de aanpak van adreskwaliteit is dat het de bewustwording van onze baliemedewerkers en handhavers versterkt. Want we vragen hen: onderken signalen en het gevoel dat er iets niet klopt én gebruik je gezond verstand. Zij moeten zich bewust worden dat ze bepaalde dingen even moeten onderzoeken of ergens moeten melden. Als we als gemeente uitstralen dat we alert zijn en mensen zien dat we zaken aanpakken, wordt dat rondverteld en werkt dat preventief. Daar sluit LAA mooi bij aan. Door adresonderzoeken laten we zien dat we zaken aanpakken. Dat waardeert de samenleving volgens mij zeer. Daardoor stijgt het vertrouwen in de rechtstaat en de overheid en verbetert de subjectieve veiligheidsbeleving van mensen.’

Ondermijning

 ‘LAA is een belangrijke bouwsteen in de aanpak van ondermijning. De aanpak van ondermijning zal de komende járen nog veel belangrijker worden. Het is een fikse cultuuromslag om mensen er alert op te maken dat we bepaalde zaken echt niet willen én niet pikken.’